ZESPOŁY OBJAWOWE POLEKOWYCH USZKODZEŃ WĄTROBY

Różne egzogenne substancje, a w tym i leki, przenikają do hepatocytów w większych stężeniach niż do innych tkanek. Wskaźnik oczyszczania przez wątrobę krwi z leków (klirens) jest szczególnie wysoki z następujących względów: 1) metabolizm leków wewnątrz hepatocytów nasila, zgodnie z prawem działania mas, przepływ leków z krwi do przestrzeni wewnątrzkomórkowej gromadzenie leków w komórkach wątrobowych zależy także od biologicznych mechanizmów wychwytywania tych substancji z krwi 2) przepuszczalność błon plazmatycznych hepatocytów dla wielu egzo- i endogennych substancji jest bardzo duża 3) przepływ krwi przez wątrobę, zarówno pochodzącej z tętnicy wątrobowej, jak i z żyły wrotnej jest wyjątkowo duży 4) substancje przyjmowane doustnie przedostają się do wątroby przez żyłę wrotną we względnie największych stężeniach. Wielkość kiirensu wątrobowego leków może być miarą narażenia tego narządu na ich hepatotoksyczne wpływy.

Patofizjologiczne mechanizmy niepożądanego działania leków oraz zespoły objawów klinicznych mają często złożony charakter i dlatego każdy podział jest niekonsekwentny. Ze względów praktycznych można by zaproponować następujący układ zagadnień:

– 1. Polekowe zaburzenia metabolizmu i wydzielania bilirubiny.

– 2. Zespoły spowodowane bezpośrednim hepatotoksycznym działaniem leków,

– 3. Odczyny hiperergiczne (alergiczne) na leki, w tym:

– a) ostry i przewlekły zespól rzekomozapalny i

– b) zespół cholestatyczny [9],

POLEKOWE ZABURZENIA METABOLIZMU I WYDZIELANIA BILIRUBINY

Niezależnie od patogenezy każda postać żółtaczki polekowej wiąże się z uszkodzeniem wątroby. Podział żółtaczek polekowych podano w tab. 24.2 [6, 17].

Leki zmieniające metabolizm bilirubiny mogą działać na każde biochemiczne ogniwo, poczynając od pierwszej reakcji transformacji hemu przez transport bilirubiny w surowicy krwi i do komórki wątrobowej, sprzęganie bilirubiny z kwasem glukuronowym, aż do procesu wydzielania bilirubiny do kanalików żółciowych. Żółtaczka wynikająca z niepożądanego działania leków na metabolizm bilirubiny zazwyczaj nie łączy się z uszkodzeniem innych czynności wątroby i łatwo ustępuje po odstawieniu leku. Tak więc sam chory może być własną kontrolą.

Inaczej może być w grupach osób szczególnie predysponowanych. Należą tu niemowlęta, u których zwiększenie ilości nie sprzężonej bilirubiny może prowadzić do odkładania się tego barwnika w mózgu z powstaniem ogniskowej encefalopatii (kernictenis) [10, 17], następnie osoby z rodzinną niehemolityczną hiperbiiirubinemią, wynikającą z upośledze-

Powi kłania Żółtaczka Lek lub grupa wywołująca Zależność od dawki leku Rokowanie

Nie zależy Przeważnie dobre nia sprzęgania bilirubiny z kwasem glukuicnowym typu Gilberta, a także chorzy z aktywnym przewlekłym zapaleniem wątroby i marskością wątroby [11).

Żółtaczka z nadmiernej hemolizy. Wiele leków, np. fenacetyna, może działać hemolitycznie, przyspieszając tworzenie bilirubiny z hemu. Zazwyczaj reakcja hemolityczna jest jednym z elementów bardziej ogólnych odczynów alergicznych na lek, np. odczynu alergicznego w wątrobie. Lek w takich przypadkach inicjuje wytwarzanie autoprzeciwciał skierowanych przeciwko kompleksowi lek-krwinka czerwona (antygen). Osobnym mechanizmem jest działanie leków na krwinki czerwone, wykazujące niedobór glukozo-6-fosfatazy. Leki te przechodzą do mleka matki i mogą być przyczyną żółtaczki, u genetycznie predysponowanych noworodków.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *