BUDOWA, WYDZIELANIE I DZIAŁANIE BIOLOGICZNE

W 1895 r. Oliver i Schaefer odkryli działanie presyjne (podnoszące ciśnienie krwi) wyciągów z przysadki. W kilkanaście lat później Frank (1912 r.) wykazał, że wyciąg z przysadki ma działanie hamujące diurezę (antydiuretyczne). Czynniki .odpowiedzialne za wymienione efekty nazwano odpowiednio wazopresyną oraz hormonem antydiuretycznym (de- zmopresyną). Później okazało się, że obie aktywności zwńązane są z jedną i tą samą substancją, której budowę chemiczną ustalił w 1953 r. laureat nagrody Nobla – du Vigneaud,

Wazopresyna jest cyklopeptydem złożonym z 9 reszt aminokwasowych o m.cz. 1075, 44 u (1084 daltonów) i budowie przedstawionej na ryc. 7. U niektórych ssaków (np. u świń) w miejscu argininy występuje lizyna. Głównym miejscem biosyntezy wazopresyny jest jądro nadwzrokowe (nucieus supraopticus) podwzgórza. Z ciał komórkowych neurocytów jądra nadwzrokowego wazopresyna wraz z białkowym nośnikiem, zwanym neurofizyną, jest transportowana do zakończeń nerwowych w części nerwowej przysadki, gdzie jest magazynowana i uwalniana do naczyń krwionośnych.

Początkowo uważano, że wazopresyna jest wytwarzana w części nerwowej przysadki, którą traktowano jako samodzielny gruczoł dokrewny. Z tego okresu pochodzi nazwa „hormony części nerwowej przysadki” lub „hormony tylnego płata przysadki”, którą określano wazopresynę oraz oksytocynę. Nazwa ta, choć myląca, utrzymała się w piśmiennictwie do dziś. Nieco myląca jest także nazwa „wazopresyna”, gdyż głównym fizjologicznym działaniem omawianego neurohormonu jest działanie antydiu- retyczne, Wazopresyna zwiększa wchłanianie zwrotne wody w części dalszej kanalików nerkowych i tym samym powoduje zmniejszenie diurezy oraz zagęszczenie moczu. Działanie kurczące na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych (działanie presyjne) zachodzi raczej w sytuacjach ekstremalnych (np. przy krwotoku) oraz jako działanie egzogennego neurohormonu.

W „ponadfizjologicznych” stężeniach wazopresyna nasila skurcze mięśni gładkich jelit oraz pęcherza moczowego. Jest także słabym stymulatorem skurczu macicy (60 razy słabszym od oksytocyny). Wazopresyna wpływa także na czynność wydzielniczą przedniego płata przysadki. Należy przypomnieć, że dzięki połączeniom naczyniowym między przednim a tylnym płatem przysadki wazopresyna może bezpośrednio przenikać do przedniego płata i działać na komórki gruczołowe w stosunkowo dużym stężeniu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *